Arap Yarımadası’nda 2018 yılında etkili olan iki kasırganın Rubülhali Çölü’nde oluşturduğu geçici göller, çöl çekirgelerinin hızla çoğalmasına yol açtı. Üç nesilde popülasyonu 8 bin kat artan devasa sürüler, Doğu Afrika ve Asya’ya yayılarak son 70 yılın en kapsamlı istilalarından birini başlattı.
Çöl Ortamında Üç Nesilde Yaşanan Nüfus Patlaması
Umman ve Yemen sınırlarında Mayıs 2018’de Mekunu, Ekim 2018’de ise Luban kasırgaları kaydedildi. Bölge ortalamasının yaklaşık beş katına denk gelen 100 ila 300 mm düzeyindeki yağışlar, Rubülhali Çölü’nde geçici su birikintileri meydana getirdi. İlk fırtınanın ardından kurumaya başlayan toprak tabakası, ikinci kasırgayla yeniden nemlenerek çekirgelerin kesintisiz üremesine zemin hazırladı.
Sıcaklık ve nem dengesi, böceklerin tespit edilmeden çoğalmasını sağladı. İki haftalık kuluçka, altı haftalık larva gelişimi ve üç haftalık olgunlaşma döngüsüyle her nesilde sayı 20 katına çıktı. Arka arkaya tamamlanan üç jenerasyonun neticesinde çekirge miktarı yaklaşık 8 bin kat artarak Ocak 2019’da Suudi Arabistan ile Yemen geneline sıçradı.
Günde 160 Tonluk Tüketim Kapasitesi
Ortalama 2 gram ağırlığındaki tek bir çöl çekirgesi, her gün kendi kütlesi kadar yeşil bitki tüketiyor. Yüksek yoğunluğa ulaştıklarında davranış değiştiren canlılar, kilometrekare başına 40 ila 80 milyonluk gruplar oluşturuyor. Günde 150 kilometre mesafe katedebilen bir kilometrekarelik sürü, yaklaşık 35 bin insanın gıdasına eşdeğer olan 160 tonluk bitki örtüsünü tahrip ediyor.
Afrika ve Asya’ya Yayılan İstila Dalgası
Sürüler 2019 ilkbaharında İran, Pakistan ve Hindistan’ın yanı sıra Aden Körfezi üzerinden Somali ve Etiyopya’ya ulaştı. Doğu Afrika’daki krizi derinleştiren Aralık 2019 tarihli Pawan Kasırgası’nın ardından Kenya, 2020 başlarında son 70 senenin en ağır istila tablosuyla yüzleşti.
Zamanında müdahaleyi engelleyen ve sürecin büyümesine yol açan temel unsurlar şunlar oldu:
Yemen ve Somali’deki iç çatışmalar sebebiyle üreme sahalarının denetlenememesi,
Doğu Afrika Çöl Çekirgesiyle Mücadele Örgütü bünyesindeki kaynak yetersizliği,
COVID-19 salgını kaynaklı uzman sevkiyatı ve pestisit temininde yaşanan aksamalar.
Hint Okyanusu’nun kuzeybatısında 2018’de iki, 2019’da ise sekiz kasırganın görülmesi 1976 yılından bu yana ulaşılan en yüksek seviye oldu. Okyanus yüzey suyu sıcaklıklarındaki yükselişin bu tür felaketlerin tekrarlanma ihtimalini artırdığı bildirildi.
