Bulgaristan Eski Dışişleri Bakanı Nadezhda Neynsky, Karadeniz hattında yaşanan insansız hava aracı hareketliliğinin ülkenin Münhasır Ekonomik Bölgesi’ne ulaşarak ulusal güvenliği tehdit ettiğini bildirdi. Neynsky, tırmanan bölgesel riskler karşısında Sofya yönetiminin Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 4. maddesi kapsamında müttefikleriyle derhal resmi istişare süreci başlatması gerektiğini açıkladı.
Çatışmanın Bulgaristan’ın Münhasır Ekonomik Bölgesi’ne ulaşarak ulusal güvenlik tehdidi oluşturduğunu vurgulayan Neynsky, ülkesinin NATO Antlaşması’nın 4. maddesi uyarınca müttefikleriyle istişare talep etmek için tam ve haklı gerekçelere sahip olduğunu belirtti. 4. maddenin doğrudan 5. maddeyi tetiklemediğini hatırlatan deneyimli diplomat, Karadeniz’deki durumun artık uzak bir dış çatışma olarak görülemeyeceğini ve güvenlik endişelerinin NATO masasına taşınması gerektiğini ifade etti.
Bölgedeki seyrüsefer serbestisinin ve deniz ticaretinin korunmasının ulusal refahla doğrudan bağlantılı olduğu vurgulandı. Hava sahası ihlallerinin rastlantısal olmadığını savunan Neynsky, kriz yönetiminde stratejik adımlar atılmasının şart olduğuna işaret etti.
Karadeniz’deki seyrüsefer ve denizcilik güvenliğinin doğrudan ülke ekonomisini ve halkın refahını etkilediğine dikkat çeken Neynsky, son olaylarda kullanılan İHA’ların kaza sonucu değil, kasıtlı bir provokasyon ve hedefli bir saldırı amacıyla gönderildiğini savundu. Rusya’nın bu tür eylemlerle bölge ülkelerinde korku iklimi yaratarak iç tartışmaları alevlendirmeyi hedeflediğini belirten eski bakan, korkuyla alınan kararların tehlikesine işaret etti.
NATO Antlaşması’nın 4. ve 5. Maddeleri Arasındaki Ayrım
Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 4. maddesi, bir üyenin toprak bütünlüğü, siyasal bağımsızlığı veya güvenliği tehdit edildiğinde müttefiklerin resmi istişare amacıyla toplanmasını sağlayan diplomatik bir çerçeve sunuyor. Doğrudan askeri bir müdahale mecburiyeti doğurmayan bu kural, kriz dönemlerinde stratejik bir danışma mekanizması olarak işliyor.
İttifakın 5. maddesi ise bir üyeye yönelik silahlı saldırıyı tüm müttefiklere yapılmış kabul ederek kolektif savunmayı devreye alıyor. 4. madde ise askeri operasyon şartı koşmadan, tehditler büyümeden önce ortak bir siyasi duruş ve güvenlik önlemleri paketinin oluşturulmasını amaçlıyor.
Sofya yönetiminin kriz karşısındaki tutumunu da eleştiren Neynsky, Ulusal Güvenlik Danışma Konseyi’nin toplanmakta geciktiğini vurguladı ve kamuoyunun sadece İHA’ların kime ait olduğunu değil, benzer olayların tekrarlanmaması için hangi somut güvenlik tedbirlerinin alındığını duyması gerektiğini ifade etti.
