İran’da zorunlu başörtüsü takmadan YouTube üzerinden konser veren 29 yaşındaki şarkıcı Parastoo Ahmadi ve sekiz kişilik ekibine verilen 74’er kırbaç cezası, temyiz mahkemesince duruşma yapılmaksızın kesinleştirildi. Mahkeme kararıyla birlikte Ahmadi ve ekibine iki yıl süreyle yurt dışına çıkış ile görsel-işitsel mesleki faaliyet yasağı da getirildi.
Aralık 2024’te video paylaşım platformunda yayımlanan konserde kolsuz bir kıyafetle şarkı söyleyen Ahmadi’nin görüntüleri, kısa sürede milyonlarca kullanıcı tarafından izlendi. Kadınların kamuya açık alanlarda şarkı söylemesini ve saçlarını örtmeden sahne almasını yasaklayan İran yasaları doğrultusunda yargı mercileri, söz konusu performans hakkında yasal ve kültürel kuralları çiğnediği gerekçesiyle soruşturma açtı.
Kum kentindeki ceza mahkemesi, haziran ayında şarkıcı ile beraber orkestra ve prodüksiyon çalışanlarından oluşan sekiz kişiyi kamu ahlakına aykırı materyal yaymaktan suçlu buldu. Cuma günü avukatlar, üst mahkemenin herhangi bir duruşma gerçekleştirmeden ceza kararını aynen onayladığını bildirdi.
BBC’ye konuşan Ahmadi’nin avukatlarından biri süreci şu sözlerle aktardı:
Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı
Avukat açıklamasının devamında kararın gerekçesine işaret etti:
Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor
Karara Yönelik Tepkiler ve Geçmiş Uygulamalar
Onama kararının ardından yurt dışındaki İranlı sanatçı Googoosh, sosyal medya hesabından şu mesajı paylaştı:
Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir
Müzisyen Hüseyin Alizadeh ise tepkisini şu ifadeyle kaydetti:
Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım
Uluslararası Af Örgütü, verilen karara sert tepki göstererek şu değerlendirmeyi yaptı:
Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini
Benzer bir ceza Ocak 2024’te Kürt kökenli aktivist Roya Heshmati’ye de uygulanmıştı. Sosyal medyada başörtüsüz fotoğraf yayımladığı için 74 kırbaç cezasına çarptırılan Heshmati’nin, savcılık binasında kadın bir memur tarafından zorla başı örtüldükten sonra erkek bir görevli tarafından vücudunun farklı bölgelerine kırbaçla vurulduğu Kürt hakları örgütü Hengaw tarafından aktarılmıştı.
Mahsa Amini Sonrası Başörtüsü Denetimleri
Şeriat kurallarının tatbik edildiği ülkede kadınların saçlarını başörtüsüyle gizlemesi ve vücut hatlarını belli etmeyen giysiler giymesi yasal zorunluluk kapsamında bulunuyor. 2022 yılında 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin ahlak polisi tarafından gözaltına alınmasının ardından yaşamını yitirmesiyle başlayan protestolarda çok sayıda gösterici hayatını kaybetmişti.
Bu süreçten itibaren pek çok kadın kamusal alanda kurallara uymamayı sürdürürken, yönetim gözaltı ve işletme mühürleme gibi yaptırımlara başvuruyor. Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel, bölgesel gerilimler nedeniyle güvenlik birimlerinin şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını
ifade etti.
