ABD Başkanı Donald Trump, Washington’ın Grönland’daki askeri faaliyetlerini artırmasına imkan veren 10 sayfalık yeni bir mutabakatı imzaladı. Adanın mülkiyet devrini içermeyen bu metin, Grönland yönetiminin uluslararası bağlayıcılığı bulunan resmi bir belgeye doğrudan taraf olarak ilk kez imza atmasını sağladı.
Salı günü kamuoyuna açıklanan 10 sayfalık anlaşma, Amerikan ordusuna adada yeni üsler kurma ve operasyonel varlığını genişletme yetkisi veriyor. Düzenleme, ada topraklarının mülkiyet hakkının ABD’ye devredilmesine ilişkin herhangi bir madde içermiyor.
Ocak ayında Grönland’ı bütünüyle ABD sınırlarına dahil etme talebini dile getiren Donald Trump, mülkiyet hedefinin gerekçesini şu sözlerle ifade etmişti:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Danimarkalı yetkililer, Washington’ın mutabakattan çekilme ihtimali nedeniyle mülkiyet devrinin gerçekleşmemiş olmasını açıkça vurgulamaktan imtina etti. Trump ise imzalanan metni şu sözlerle tanımladı:
“Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam”
Diplomatik Süreç ve Tepkiler
Müzakere sürecinde yer alan diplomatik kaynaklar, aylarca süren titiz görüşmelerin ardından hazırlanan belgenin Trump’a iletilmesi için uygun dönemin beklendiğini bildirdi. Avrupalı müttefiklerde rahatsızlık uyandıran süreç sonunda imzalanan metnin siyasi açıdan yüksek maliyet doğurduğu belirtiliyor.
Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen, anlaşmaya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Olesen, müzakereler boyunca yaşanan gerginliklerin Danimarka, Grönland ve Avrupa ile kurulan ilişkilere kalıcı hasar verdiğini kaydetti. ABD’nin adadaki askeri varlığı 1951 tarihli anlaşmaya dayanırken, Başkan Yardımcısı JD Vance Mart 2025’teki Pituffik Uzay Üssü ziyaretinde Çin ve Rusya’nın faaliyetlerine dikkat çekerek şu sözleri sarf etmişti:
“Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz”
Grönland Tarafının Değerlendirmesi ve Bağımsızlık Maddesi
Danimarka Parlamentosu Üyesi ve Grönland’ın bağımsızlık yanlısı sol partisinin temsilcisi Naaja Nathanielsen, Grönland’ın ilk defa doğrudan uluslararası bir anlaşmanın tarafı olduğunu belirtti. Nathanielsen, durumun gelecekteki diplomatik özerklik adımlarına emsal oluşturacağını ifade ederek şunları söyledi:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
Anlaşma kapsamında, Grönland’ın ilerleyen süreçte tam bağımsızlığa kavuşma ihtimaline yönelik özel bir maddeye yer verildi. İlgili maddede şu hüküm yer aldı:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”
